حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
مقدمه 105
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
كردند پس از آن فرناباذبه آتن رفت و يونانيهائيكه بر ضد اسپارت بودند او را مانند يك ناجى پذيرفتند و به پول ايران ديوارهاى شهر آتن ساخته شد در اين اوان تيسافرن والى سابق آسياى صغير به آنجا مراجعت كرده در صدد مطيع كردن شهرهاى يونانى در آسياى صغير برآمد از اين اقدام دولت اسپارت مكدّر شده خواست جلوگيرى كند و با اين مقصود آژهزيلاس « 1 » پادشاه اسپارت از ده هزار نفر يونانى كه تازه از ايران مراجعت كرده بودند استفاده نموده به طرف آسياى صغير روانه شد در ابتداء چنين به نظر مىآمد كه از جهت داشتن قشون زبده موفق خواهد شد زيرا در نزديكى سارد فتح نمايانى نمود ( 394 ق . م . ) و ليكن به زودى دولت ايران نقشه او را عقيم كرد توضيح آنكه دربار پول وافرى بيونان براى برانگيختن دول يونانى بر اسپارت فرستاد و طولى نكشيد كه جنگ بين آنها درگرفت و آژهزيلاس مجبور شد آسياى صغير را ترك كند گويند كه او در حين حركت گفت : « مرا ده هزار تير انداز ايرانى بيرون ميكنند » ( اشاه بسكّه دريك كه يك طرف آن شكل تيراندازى را داشت ) بارى جنگ ( تب ) با اسپارت شش سال طول كشيد بىاينكه غالب يا مغلوب معلوم شود ولى دولت آتن بكمك ايران شكست فاحشى به بحريّه اسپارت داده مجدّدا در دريا برترى يافت بالاخره جنگ بدخالت دولت ايران خاتمه يافت توضيح آنكه اردشير دوم به طرفين تكليف كرد صلح كنند ( 387 ق . م . ) و چون دولت اسپارت در تحت فشار بحريّه ايران واقع شده بود سفيرى آن تالسيد « 2 » نام بدربار ايران فرستاد و فرمانى بدين مضمون صادر شد : « شاه عادلانه ميداند كه شهرهاى يونانى در آسيا و نيز در جزيره قبرس متغلّق به او باشند و نيز عادلانه ميداند كه شهرهاى ديگر يونانى هركدام مستقل بمانند و اتّحادى با يكديگر بر ضدّ ثالثى نكنند و الّا او با پول و بحريّه بر عليه متخلّف اقدام خواهد كرد » دولت اسپارت در ازاى
--> ( 1 ) - AGESILAUS يا AGESILAS ( 2 ) - ANTALCIDAS